B: Iechyd a lles

B01: Rheoli iechyd

1.8 Am gyfarwyddyd pellach ar gyfer cyflogwyr a rheolwyr llinell cyfeiriwch at wefan y Llywodraeth.

1.10.1 Lleolir staff EMAS [Eco-Management and Audit Scheme] mewn rhai swyddfeydd HSE [Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch] ond nid i gyd ohonynt. Gwiriwch wefan yr HSE am eich cyswllt lleol.

1.10.2 Mae manylion llawn ar gael ar y wefan Bywydau Gweithio Iach.

1.10.3 Gellir cael manylion pellach ar y wefan Creu Iechyd Gwell.

1.10.4 Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at y wefan BOHS [British Occupational Hygiene Society].

1.10.5 Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at wefan y Fforwm Strategol ar gyfer Adeiladu.

Atodiad A Darparwyd Sleep to perform trwy garedigrwydd Dr Guy Meadows o The Sleep School. Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at y wefan.

Yn ôl i'r brig

B02: Cyfleusterau lles

2.6 Am wybodaeth bellach ar ddarparu cyfleusterau lles ar safleoedd sefydlog a dros dro fel ei gilydd cyfeiriwch at wefan yr HSE. (258KB, PDF)

2.7.2 Cyfeiriwch at lyfryn Yr Asiantaeth Safonau Bwyd, Hylendid bwyd - canllaw i fusnesau ar gyfer arfer da ynghylch hylendid bwyd; darllen hanfodol os ydych yn gwerthu bwyd. (376KB, PDF)

Yn ôl i'r brig

B03: Straen ac iechyd meddwl yn y gwaith

3.1 Mae'r HSE wedi cynhyrchu canllaw ymarferol i reoli a chefnogi pobl â phroblemau iechyd meddwl yn y gweithle. Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at eu gwefan.(325KB, PDF)

3.5 Mae'r HSE yn cynhyrchu rhestr wirio ddefnyddiol, a gynllunnir i helpu sefydliadau i gadarnhau a yw eu hymagwedd asesu risg eu hunain tuag at straen yn briodol a digonol. Gellir cyrchu hon trwy wefan yr HSE. (24KB, PDF)

3.5.1 Cyfeiriwch at wefan yr HSE i weld fideos astudiaeth achos gwirioneddol unigolion sydd wedi'u heffeithio gan straen.

3.6 Mae'r safonau rheoli eu hunain yn cylchdroi o gwmpas cyfres o weithgareddau ac yn mapio'n uniongyrchol draw i'r prif achosion o straen cysylltiedig â gwaith. Disgrifir y broses o weithredu'r safonau rheoli'n llawn ar wefan yr HSE.

3.6.1 Bydd yr offeryn ar gyfer cymhwysedd rheolwr llinell yn galluogi unigolion i gymharu eu hymddygiadau eu hunain yn ôl y cymwyseddau rheoli sy'n berthnasol i'r safonau rheoli. Gellir cyrchu hwn trwy wefan yr HSE. (128KB, PDF)

3.7 Gall arwyddion a symptomau straen amrywio ar gyfer unigolion. Gellir canfod rhagor o gyfarwyddyd ar ddelio â symptomau straen ar y wefan MIND.

3.8.1 I gael cyngor ynghylch helpu pobl â gorbryder cyfeiriwch at y wefan Anxiety UK.

Yn ôl i'r brig

B04: Cyffuriau ac alcohol

4.1 Yn ôl yr elusen annibynnol, Drink Aware, fe wnaeth alcohol achosi i nifer a amcangyfrifir o 17 miliwn o ddyddiau gweithio gael eu colli yn 2012. Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at eu gwefan.

4.2 Amcangyfrifir bod 11.2 miliwn o bobl rnwg 16 a 59 oed yng Nghymru a Lloegr wedi cymryd cyffur anghyfreithlon ar ryw adeg yn eu bywyd. Amcangyfrifir bod 2.7 miliwn o bobl wedi cymryd cyffuriau yn 2013. [Ffynhonnell: Y Swyddfa Gartref, 2014b.] (3.2MB, PDF)

4.4 Gellir canfod dogfen yn manylu ar gamddefnyddio cyffuriau ac ystadegau ar wefan y Ganolfan Wybodaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol.

4.4 Am wybodaeth ar gamddefnyddio cyffuriau yn y gwaith cyfeiriwch at ganllaw Cyflogwyr yr HSE.

4.6 Cyfeiriwch at y wefan Alcohol Concern i weld cyfrifiannell ar gyfer unedau alcohol.

4.6 Am ganllaw cyflogwyr i alcohol yn y gwaith cyfeiriwch at wefan yr HSE. (112KB, PDF)

4.8.2      Gall cymdeithasau cyflogwyr, cyfreithwyr a chyrff proffesiynol (megis Alcohol Concern, Norcas neu Drugscope) gynghori a helpu i ddatblygu polisi ar gyfer alcohol a chyffuriau yn y gweithle.
+ Alcohol concern
+ Norcas
+ Drugscope

Yn ôl i'r brig

B05: Cymorth cyntaf

5.4.7 Mae'r rhestr wirio yng nghyfarwyddyd yr HSE (L74) yn ganllaw cyffredinol ar y nifer o bobl gymorth cyntaf a phersonau penodedig sydd eu hangen.

5.4.7 Mae'r offeryn Cymorth cyntaf yn y gwaith yn helpu cyflogwyr i benderfynu'r math a nifer o bersonél cymorth cyntaf sydd eu hangen.

5.6.2 Mae'r offeryn Cymorth cyntaf yn y gwaith yn helpu cyflogwyr i benderfynu'r math a nifer o bersonél cymorth cyntaf sydd eu hangen.

5.6.2 Dylai darparwyr hyfforddiant cymorth cyntaf arddangos sut maent yn diwallu'r meini prawf a gyflwynir gan yr egwyddorion Asesu ar gyfer cymwysterau cymorth cyntaf. (255KB, PDF)

5.7 Am wybodaeth bellach ar y Llyfr Damweiniau BL510 cyfeirwch at wefan yr HSE.

Yn ôl i'r brig

B06: Cyfarpar diogelu personol

6.4.2 Mae'r BSIF [British Safety Industry Federation] wedi cyhoeddi neges ddiogelwch yn amlygu helmedau diogelwch peryglus wedi'u ffugio, sydd ar gael ar-lein.

6.6.3 Am dabl sy'n dangos risgiau iechyd ynghylch laseri cyfeiriwch at wefan y Llywodraeth.

6.7.2 Darperir cyfarwyddyd ac argymhellion yng nghyhoeddiad yr HSE Cyfarpar diogelwch anadlol yn y gwaith: canllaw ymarferol.

6.7.3 Am wybodaeth bellach ar y cynllun Fit2Fit cyfeiriwch at y wefan.

6.7.5 Mae'r HSE wedi lansio cerdyn poced newydd, hawdd ei ddilyn a anelir at weithwy. Mae'n cwmpasu'r pwyntiau allweddol ynghylch gwisgo mwgwd wyneb er mwyn sicrhau ei fod yn effeithiol. Lawrlwythwch gopi oddi ar wefan yr HSE. (842KB, PDF)

6.10.9 Mae'r wefan HSE Croen yn y gwaith yn cynnwys cyngor ymarferol sylfaenol ar gyfer cyflogwyr a chyflogeion ar atal clefydau croen. Mae'r safle hefyd yn cynnwys cyngor technegol dwfn ar gyfer nyrsys iechyd galwedigaethol ac ymarferwyr diogelwch, ac adnoddau eraill hefyd.

6.15 Am ddelweddau o felanoma malaen a heb fod yn felanoma cyfeiriwch at y wefan Ymchwil Canser Cymru.

6.15.2 Mae taflen ar gyfer gweithwyr, sydd yn gweithio mewn tywydd poeth, ar gael gan yr HSE.

Yn ôl i'r brig

B07: Rheolaeth ar sylwedddau sy'n berygl i i iechyd

7.3 Gellir lawrlwytho'r rheoliadau oddi ar wefan ddeddfwriaeth y Llywodraeth. (133KB, PDF)

7.5 Cyhoeddir rhestr o'r holl WELs gan Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) yn Nodyn Cyfarwyddyd EH40, sydd ar gael i'w lawrlwytho oddi ar ei wefan.

7.6.1 Gellir canfod gwybodaeth bellach ar labelu a deunydd pecynnu ar wefan yr HSE.

7.7.1 Am wybodaeth bellach ar yr e-offeryn COSHH [Control of Substances Hazardous to Health] cyfeiriwch at wefan yr HSE.

7.7.3 Mae'r HSE, mewn cydweithrediad â'r TUC a'r CBI, wedi datblygu pecyn cymorth ynghylc hanfodion COSHH i helpu cwmnïau i gydymffurfio â'r Rheoliadau COSHH.

7.7.6 Mae'r HSE wedi creu set o asesiadau risg COSHH enghreifftiol ar gyfer rhai diwydiannau, ar gael ar ei wefan.

7.7.6 Hefyd mae cyfarwyddyd ardderchog ar ddatguddiad i silica ar wefan yr HSE.

7.8.1 Mae poster ar wiriadau croen ar gyfer dermatitis ar gael i'w lawrlwytho am ddim oddi ar wefan yr HSE. (59.3KB, PDF)

7.8.1 Gellir cael cyngor ar sgrinio gan y Gwasanaeth Cynghori Meddygol Cyflogaeth (EMAS).

7.11 Mae'r HSE wedi cyhoeddi cyfarwyddyd newydd ar-lein, gyda chanllawiau ar oruchwyliaeth iechyd sydd ei hangen ble, hyd yn oed wedi i'r holl ragofalon wedi'u cymryd, mae risg o hyd y gallai gweithwyr gael eu datguddio i gemegion neu sylweddau peryglus eraill.

7.12 Nodau REACH [Registration, Evaluation, Authorisation and restriction of Chemicals]

7.12 Gellir canfod gwybodaeth bellach ar wefan yr HSE

7.12 ac ar wefan Yr Asiantaeth Gemegion Ewropeaidd.

Yn ôl i'r brig

B08: Plwm

8.1 Gellir canfod gwybodaeth ar leihau'r risgiau iechyd mewn gwaith adeiladu ar wefan yr HSE.

8.2 Mae darn o astudiaeth arsylwadol a wnaed ar ddatguddiad sgaffaldwyr i blwm yn ystod gwaith adeiladu adnewyddu ar gael ar-lein.

8.12 Yn unol â chylchlythyr Gweithredol HSE OC 298/15 ar gyfer archwiliadau o dan CLAW [Consortium of Local Authorities in Wales], gall archwilwyr geisio tystiolaeth o lefelau halogi wynebol gan gyflogwyr.

8.15.1 I gael rhagor o wybodaeth ewch at wefan yr LIPSA [Lead Paint Safety Association].

8.15.2 I gael rhagor o wybodaeth ewch at wefan y PDA.

Atodiad AI gael rhagor o wybodaeth cyfeiriwch at y Lead Paint Safety Association.

Yn ôl i'r brig

B09: Asbestos

9.1 Ar adeg ysgrifennu mae Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) yn gweithio ar amrediad o ddogfennau cyfarwyddyd wedi'u diweddaru i gefnogi'r Codau Ymarfer Cymeradwy (ACoPs) a gyhoeddwyd yn ddiweddar.

9.1 Mae llawer o adnoddau ar gael ar y wefan HSE, gan gynnwys cymorth fideo, a all ddangos y lleoliadau tebygol ble gallech ganfod asbestos.

9.2 I gael gwybodaeth bellach ar yr ymchwil i beryglon asbestos cyfeiriwch at wefan yr HSE.

9.3 Manylir ar gymhwysedd yn yr ACoP [Approved Code of Practice], sydd ar gael ar y safle ategol.

9.5 Ar ben hynny mae cyhoeddiad yr HSE Asbestos: canllaw'r contractiwr trwyddedig (HSG247) yn darparu cyfarwyddyd penodol ar gyfer gwaith â pherygl uchel (trwyddedig) ag asbestos.

9.6 Cyhoeddiadau HSE Mae Asbestos y lladdwr cudd(1.07MB, PDF) a Canllaw byr i reoli asbestos mewn safleoedd(784KB, PDF) yn darparu rhagofalon syml i'w cymryd ac yn esbonio'r ddyletswydd i reoli mewntermau cyffredinol. Mae'r ddau ar gael i'w lawrlwytho am ddim oddi ar wefan yr HSE.

9.6 I weld rhestr wirio ar reoli asbestos cyfeiriwch at wefan yr HSE. (31KB, PDF)

9.7 Mae cyfarwyddyd yn cwmpasu symud asbestos i ffwrdd â thrwydded, gweithdrefnau samplo, dadansoddi a chlirio ar gael gan yr HSE.

9.9 Mae gwefan yr HSE yn darparu cyfarwyddyd cynhwysfawr a dealladwy ar y mathau o ddulliau gweithio i'w defnyddio.

9.9 Mae gwybodaeth bellach, gan gynnwys fideo byr ynghylch effeithiau trychinebus asbestos, ar gael ar wefan y CITB [Construction Industry Training Board].

9.10 Mae'r HSE wedi cyhoeddi siart lif yn eu taflen Cyngor ar waith heb drwydded ag asbestos i gynorthwyo i benderfynu statws gwaith asbestos.

9.10.4 Bydd angen hysbysu'r math hwn o waith. Unwaith eich bod wedi cadarnhau bod y gwaith yn NNLW, bydd angen ichi ei hysbysu i'r awdurdod gorfodi perthnasol. Gwnewch hyn trwy ddefnyddio'r ffurflen hysbysu ar-lein.

9.10.5 I weld cyngor ac enghreifftiau o waith heb drwydded ar asbestos, cyfeiriwch at wefan yr HSE. (1.62MB, PDF)

9.10.5 Mae'r cyhoeddiad HSE HSG247 yn darparu cyfarwyddyd ymarferol cynhwysfawr ar sut y dylai contractiwr trwyddedig sy'n tynnu asbestos i ffwrdd weithio.

9.18 Asbestos Control and Abatement Division (ACAD).

9.18 Asbestos Removal Contractors Association (ARCA).

9.18 Mae cymdeithasau masnach ar gyfer dadansoddwyr yn darparu cyngor ar fonitro aer, arolygon asbestos a rheoli prosiect asbestos ac ynghylch unrhyw un o'r labordai sy'n aelodau.

9.18 Asbestos Testing and Consulting (ATAC).

9.18 Gellir canfod gwybodaeth ar y risgiau a gyflwynir gan asbestos ar wefan yr HSE.

Atodiad A I gael gwybodaeth bellach cyfeiriwch at y cyhoeddiad HSE Asbestos: canllaw i'r arolygon (HSG264). (1.46MB, PDF)

Atodiad B Gellir canfod dalen dasgau hanfodol Asbestos HSE ar ei wefan.

Atodiad C Mae gwefan yr HSE yn cynnnwys cyfarwyddyd pellach ar asbestos

Yn ôl i'r brig

B10: Llwch a tharthau (Peryglon anadlol)

10.1 I weld manylion pellach ar y partneriaeth llwch adeiladu, cyfeiriwch at y wefan CITB.

10.5 Mae'r HSE yn cyhoeddi tablau o derfynau datguddiad a adolygir yn rheolaidd (EH40/2005). Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at eu gwefan. (3.02MB, PDF)

10.6 I weld gwybodaeth bellach cyfeiriwch at yr atodiad Construction News Take control of dust, y gellir ei gyrchu ar eu gwefan.

10.11.1 I weld gwybodaeth bellach cyfeiriwch at gyfarwyddyd yr HSE Gwyliadwriaeth iechyd ar gyfer y rhai hynny a ddatguddir i silica grisialaidd anadladwy(G404). (793KB, PDF)

10.11.2 I weld gwybodaeth bellach ar ddulliau rheoli ar gyfer llwch adeiladu cyfeiriwch at wefan yr HSE a Dalen Wybodaeth Adeiladu 36 (HSE CIS36 ad2 2013). (794KB, PDF)

10.13 Am wybodaeth a manylion pellach ar sut i ganfod neu wirio peiriannydd Diogelwch Nwy cyfeiriwch at y wefan Diogelwch Nwy.

Yn ôl i'r brig

B11: Sŵn

11.5 Am wybodaeth bellach ar y rheoliadau a chyfarwyddyd cyfeiriwch at wefan yr HSE.

11.5.2 Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at y cyfrifianellau a chanllawiau cyflym ar wefan yr HSE.

11.6.1.1 Am wybodaeth bellach ar y fenter Buy quiet cyfeiriwch at wefan yr HSE.

Yn ôl i'r brig

B12: Dirgryndod

12.6.2 Gellir canfod gwybodaeth yr HSE ar ddulliau ymarferol o osgoi neu leihau'r defnydd o gyfarpar dirgrynu ar ei wefan.

Yn ôl i'r brig

B13: Codi a chario

13.5.1 Mae'r HSE wedi datblygu rhai offer ar-lein i gynorthwyo cyflogwyr i gynnal asesiadau codi a chario.
Siart asesu codi a chario (MAC).
Offeryn siart asesu codi a chario amrywiadwy (V-MAC)    .
Asesu tasgau ailadroddus (ART)    .
Offeryn asesiad risg o offeryn tynnu a gwthio (RAPP)    .

13.6 I weld canllaw cryno ar godi a chario yn y gwaith cyfeiriwch at wefan yr HSE. (442KB, PDF)

13.6.4.6 Mae astudiaeth achos ar wefan yr HSE ar gyfer lleihau codi a chario, y gellid ei gyflenwi fel anerchiad pecyn cymorth.

Atodiad A Am wybodaeth bellach cyfeiriwch at wefan yr HSE.

 

Yn ôl i'r brig